Emigratie en de belastingdienst

Het begrip emigratie

In principe is er sprake van emigratie als iemand uit Nederland vertrekt, met de intentie om in een ander land te gaan wonen. Bij Emigratie is het begrip "wonen" voor de behandeling van uw belastingaangifte van groot belang. Velen zullen bij emigratie denken aan Canada of Australië, maar er is dus ook sprake van emigratie als u in Duitsland of België gaat wonen. Echter degene die binnen een jaar weer terug keert naar Nederland, wordt door de Nederlandse belasting dienst niet beschouwd als emigrant, tenzij bewezen kan worden dat de fiscale woonplaats elders is geweest.

Emigratie is gelijk aan wonen en leven in een ander land
Emigratie is gelijk aan wonen en leven in een ander land

 
De vraag in welk land iemand woont zal in het algemeen gemakkelijk te beantwoorden zijn. Maar er zijn ook situaties mogelijk waarbij dit niet zo duidelijk hoeft te zijn.

Nieuw in 2013 : Belastingdienst krijgt € 157 miljoen voor extra handhaving

Emigratie beoordeling

De belastingdienst kijkt naar de feitelijke omstandigheden die bepalen met welk land u de sterkste persoonlijke band heeft. Gekeken wordt o.a. naar:

  1. Wonen er gezinsleden in Nederland of is iedereen meeverhuisd?
  2. Tijdelijke huisvesting, bijvoorbeeld een pension of hotel
  3. Ingeschreven in een buitenlands bevolkingsregister
  4. Uit laten schrijven uit het Nederlandse bevolkingsregister?
  5. Een residentie visum?
  6. Regelmatig terug naar Nederland en voor hoelang?
  7. Financiële en/of economische betrekkingen in het andere land?
  8. Werkt u in het andere land of werkt u ook in Nederland?
  9. Sociaal leven in het andere land, bv lid van verenigingen?
  10. Buitenlandse bankrekeningen en andere bezittingen?
  11. Woonplaatsverklaring van een Nederlandse ambassade?

Aan de hand van de feitelijke omstandigheden beoordeelt de belastingdienst met welk land u de sterkste persoonlijke band heeft. Is dat het buitenland, dan ziet de belastingdienst dit als fiscale emigratie. Ook als dit verblijf (relatief) tijdelijk is.

Verder is er onder bepaalde omstandigheden een belastingvoordeel bij emigratie naar verdragsstaten middels het keuzerecht.

Interessant: Emigreren en auto achter de hand in Nederland.

Voorbeelden feitelijke omstandigheden

Stel u wordt door uw werkgever voor drie jaar uitgezonden naar het buitenland en uw gezin gaat mee. Beoordeeld naar de omstandigheden kan uw woonplaats in die drie jaar het andere land zijn. U bent geëmigreerd.

Stel u heeft een residentie visum in een ander land om daar gedurende het hele jaar te werken. Met elk verlof komt u terug omdat uw gezin in Nederland is gebleven. In dat geval zal waarschijnlijk geen sprake zijn van fiscale emigratie en blijft u inwoner van Nederland.

Ook bezoek aan familie kan de druppel zijn voor de belastingdienst om te stellen dat de fictieve fiscale woonplaats in Nederland ligt. Een voorbeeld waar het gerechtshof de uitspraak van de rechtbank en de inspecteur heeft bevestigd voor een gepensioneerde Nederlander wonend in Zwitserland.

Het kan echter ook andersom - zelfs bij tijdelijk wonen in Nederland kan blijken dat men nog steeds fiscaal is  geëmigreerd. Ook hier heeft de rechtbank beslist.

Een bewijs van uitschrijving uit het Nederlandse bevolkingsregister is dus zeer zeker niet genoeg om door de belastingdienst als emigrant gezien te worden.

Onmisbaar Thuis apotheek handboek voor de Emigrant
 

Uitschrijven uit het bevolkingsregister

Bij emigratie is uitschrijven uit het bevolkingsregister of de GBA - Gemeentelijke Basis Administratie - een belangrijke stap. U geeft hiermee aan dat u niet meer in Nederland verblijft.

Bij uitschrijving moet een reden opgegeven worden voor uitschrijving. Deze reden is voor elke overheidsinstantie inzichtelijk, en kan bij verkeerd gebruik vragen op roepen of de verkeerde toon zetten bij contact met overheids instanties. 

Stelregel is dat men zich weer dient in te schrijven in het bevolkingsregister wanneer men een totaal van 4 maanden per half jaar in Nederland verblijft. Hierbij moet een woonadres worden opgegeven. Een camping wordt over het algemeen niet beschouwd als woonadres omdat langdurig verblijf in recreatiegebieden niet is toegestaan. Na inschrijving bent u automatisch en verplicht verzekerd voor de volksverzekeringen.

Echter als bij achteraf beoordeling door de belastingdienst blijkt dat u fiscaal niet bent geëmigreerd dan kan het gevolg zijn dat u toch verplicht verzekerd bent voor de volksverzekeringen. Immers de sociale verzekeringsbank volgt in veel gevallen de beoordeling van de belastingdienst.  

In 2011 : Ondernemers gezocht in ex-DDR

Andere emigratie scenario's

Emigratie hoeft niet perse samen te hangen met het bijna klassieke bezit van een koop of huurwoning in het buitenland. Tijdelijke bewoning van panden (house sitting), campers, caravans en kortlopende huur maakt het mogelijk om overal en nergens te leven / wonen in met name Europa. Immers visums zijn verleden tijd en de mobiliteit is groot. Een groeiend fenomeen wat zeker niet vreemd is met de explosieve toename van de huizenprijzen sinds midden jaren '90.

- Overwinteren in het zuiden van Europa is met name onder de gepensioneerde populair. Normaal gesproken is hier geen sprake van emigratie - er is meestal een thuisbasis in Nederland. Oplopende kosten voor het onderhouden van de (tijdelijke) thuisbasis kan een motivatie zijn om te kiezen voor een emigratie scenario. Landen met een vriendelijk emigratie beleid, bv Turkije, zijn  populair echter verwachten een vaste verblijfplaats (huur of koopwoning). Een residentie visum is een logische stap.
Zie ook de opkomende variant Emigratie-Light of Semigratie.

  Als Nederlander wonen in het buitenland - soms goedkoper als emigrant
  Als Nederlander wonen in het buitenland -hier in Griekenland

 
De eigen auto kan bijvoorbeeld een struikelpunt zijn, importeren is (soms) duur en door blijven rijden op Nederlands kenteken geeft uiteindelijk problemen met de douane en verzekering. Met name Turkije heeft een zeer streng beleid op dit punt. Het residentie visum en bewijs van import van eigen auto geeft een overtuigend bewijs van emigratie mits het culturele en sociale leven zich daar grotendeels afspeelt.

- Langdurige wereldreizen zonder terugkeer naar Nederland  is een ander emigratie scenario. De wereld leren kennen en vervolgens besluiten om zich te vestigen in een land wat goed bevalt. Zelfs jaren later na feitelijk vertrek uit Nederland.Een paspoort vol met aaneengesloten visums, geldautomaat opnames , tijdelijke import/export bewijzen (Carnet de Passage), dokter en tandarts bezoek, langdurig verblijf in landen met een vriendelijk visum beleid (bv:India 6 maand, Nepal 5 maand) maakt het mogelijk om jarenlang aaneengesloten weg te zijn. Het leven vindt plaats in bijvoorbeeld het Aziatische continent. Er is sprake van Emigratie zonder permanente vestiging in 1 specifiek land. Slechts een bankrekening, een paspoort en een reisverzekering geven binding met Nederland.

Wonen en reizen in het buitenland zonder terugkeer naar Nederland
Wonen en reizen in het buitenland zonder terugkeer naar Nederland

 
Dit soort scenario's is de belastingdienst niet onbekend en er wordt in toenemende mate per geval bepaald of er sprake is van emigratie.